|
dinsdag, 15 november 2005 13:45 |
PIET ROORDA:
"NEEM VERANTWOORDELIJKHEID
VOOR JE BEELD"
Hij is wars van regels in de fotografie. Niks is voorgeschreven, alles mag. Alles? "Nou, ga eens op de grond liggen, dan zie je alles anders". Hij is ook heerszuchtig. Het licht buiten mag zijn foto niet verpesten. En dus tempert hij dat licht en flitst er 'Boem' overheen. Panorama staffotograaf Piet Roorda bezoekt Fotoclub Perspectief Hilversum. Zich altijd ten volle bewust van de verantwoordelijkheid voor zijn eigen beeld.
Het is in het begin bijna teleurstellend. De fotograaf en zijn blad lijken helemaal niet op elkaar. In de kiosk kun je niet om Panorama heen; zo nadrukkelijk is het blad aanwezig. Het heeft een wat groter formaat dan de andere bladen en de kleuren concurreren met de koppen om aandacht. Staffotograaf Piet Roorda van Panorama daarentegen draagt een spijkerbroek en een eenvoudig sweatshirt. Hij rijdt in een VW Golf. Uit de kofferbak komt een stapel foto's en dia's en een doos met fotoboeken. Het is zijn eigen werk en werk van fotografen die Roorda bewondert, maar in de club zijn veel namen onbekend. Roorda schreeuwt niet, maar spreekt zacht en na een korte denkpauze. Hij is mild van toon en in zijn oordeel. Maar wat hij zegt, is raak. Daar kan de club wat mee.
Piet Roorda heeft bijvoorbeeld duidelijke opvattingen over fototechniek. "Waarom moet er altijd een 200 ISO-film in het toestel?", zegt hij na het bespreken van een korrelige vergroting. "Een langzame film is mooier. En waarom 200 of zelfs 400 ISO gebruiken in de tropen?. Neem liever een 50 ISO film mee en een snellere film voor moeilijke omstandigheden". Er klinkt gelach en een protest; een teken van erkenning van het probleem. De afdruktechniek van de zwart-witmakers in de club maakt Roorda enthousiast. Maar hij verfoeit het gebruik van zwarte passe-partouts door anderen. Ze doen hem aan de dood doet denken.
Onscherpte
Een aantal foto's is van voor naar achter scherp waar Roorda het niet zo wenselijk vindt. Er kan teveel scherpte binnen een foto te zien zijn, is zijn opvatting. Daar kun je gemakkelijk wat aan doen door een groter diafragma (2.8 bijvoorbeeld) te gebruiken en zo onscherpte te creëren. "Onscherpte is wezenlijk", zegt hij. Hijzelf heeft moeite om scherpteverschillen door zijn lens te zien. De aanschaf van een autofocuscamera heeft het probleem verholpen.
Roorda vraagt om te letten op beeldontwikkeling. "Kijk eens naar de vorige en de volgende foto", suggereert hij. "Zoek naar herhaling, of illustreer de sfeer". En hij wijst op een door hem bewonderd verstild portret van een aantal huizen in een Frans dorp. Alleen een halfopen deur en telefoonpalen verwijzen naar de mensen die wonen in het dorp. De mensen zelf zijn nergens zichtbaar. "Je kunt naar meer van deze plekken zoeken, of de aanwezigheid van mensen verder suggereren door een tafeltje met lege glazen te fotograferen", vult Roorda aan.
Ramp
De afwezigheid van mensen op de foto in het Franse dorp is essentieel. Maar het is Roorda in de beoordeling van de foto's van Perspectief heel erg opgevallen hoe weinig mensen er überhaupt gefotografeerd zijn. Het kost moeite om het te doen, want je moet wat overwinnen om zomaar op een markt foto's te maken. Een model op de foto zetten is evenmin eenvoudig. Roorda geeft een voorbeeld aan de hand van een zwart-witportret van een meisje. Hij is niet tevreden over haar pose: ze houdt de schouders heel recht en dat is niet aantrekkelijk. Bovendien heeft hij moeite met haar half zichtbare mond achter een das. Die mond moet er helemaal opstaan, of helemaal niet, vindt Roorda. "Je moet goed kijken én fotograferen want van je fouten kun je leren", zegt hij. Hijzelf kwam terug uit Israël met 40 volgeschoten rollen films. Er bleven maar zes foto's van over. Roorda blijft positief en relativerend. "Mensen origineel op een foto zetten? Meneer, het is een ramp!", antwoordt hij op een vraag uit de club.
Onder professionele fotografen is nu een trend aan de gang die het mogelijk moet maken mensen gemakkelijker origineel op een foto te zetten. De profs nemen voortaan een 'point -and-shoot' camera mee: een simpele camera met weinig techniek die er niet afschrikwekkend uitziet. "Je kunt informeel werken", legt Roorda uit. "Misschien een idee?".
Standpunt
Wie geen enkele moeite of schaamte had met het fotograferen van mensen was de door Roorda bewonderde Amerikaanse fotograaf Gary Winogrand. Winogrand was gek van fotograferen. Op elk moment van de dag had hij een camera bij zich en die gebruikte hij ook. Het leidde tot een echte inkijk in het Amerikaanse leven. Na zijn dood lagen er nog 2.000 niet ontwikkelde films.
De fotograaf Andreas Gursky nam zijn camera mee naar mensenmenigten. Hij koos altijd voor een bijzonder standpunt om zo tot een mooie compositie te komen. Heel hoog bijvoorbeeld, of heel laag. "Ga maar eens liggen met je camera en kijk hoe je de vloer ziet", zegt Roorda. "Ik ben tegen regels in de fotografie, maar misschien is het goed om jezelf een tijdje het volgende op te leggen: Alles mag, behalve fotograferen op ooghoogte".
Maar hoe zie je of een compositie klopt? Roorda kijkt daarvoor naar een hele beroemde fotograaf als Cartier-Bresson. Die bekeek zijn contactafdrukken altijd op de kop. Dan lette hij minder op de inhoud van het beeld en meer op de compositie en vorm van zijn foto. Als die er op zijn kop aangenaam uitzagen, dan wist Cartier-Bresson dat het klopte. Binnen een fotoclub kun je een tijdje ook zoiets gaan doen. "Maak eerst een Polaroid en bekijk die op zijn kop. Lijkt het goed, maak dan de echte foto", tipt de staffotograaf.
'Boem'
Roorda laat portretten voor Panorama zien. Patrick Kluivert bijvoorbeeld, die zwetend van een training komt. "Jammer dat er een hoofd van een andere speler net achter zit", klinkt het uit de club. Het tweede hoofd valt pas na een tijdje op, maar het had er eigenlijk niet horen te zitten, geeft Roorda toe. Er zit nogal wat ruimte rond de portretten, "Maar dat is om er tekst bij te kunnen zetten", legt Roorda uit. De kleuren van de dia's zijn briljant. "Ik werk altijd op dia en dan meet ik het licht op iets wits. Als ik dat correct heb gedaan, wordt dat middengrijs op de foto. Om het wit te laten zijn, zet ik mijn diafragma 2 1/3e stop verder open. Ik heb gelukkig een camera die deze tussenstops kan maken, want het komt erg precies". Dan komt de heerszuchtige fotograaf in Roorda naar boven. "Buiten flits ik zoveel mogelijk. Eerst meet ik het buitenlicht. Daarna onderdruk ik dat door mijn diafragma een eind dicht te draaien. En vervolgens flits ik er 'Boem' overheen. Dat geeft een hoge kleurverzadiging en daar hou ik van. Ik ben een groot voorstander van eigen licht", zegt Roorda. Hij vat zijn opvattingen simpel samen: "Je moet verantwoordelijkheid nemen voor je eigen beeld".
Een duidelijk voorbeeld van deze aanpak is een portret van een professor op de hei. Roorda zette de man een computerbril op en gaf hem een handschoen aan die een virtueel spel bestuurt. Het beeld moet illustreren welke denkbeelden de professor heeft over de computertoekomst. De foto is midden op de dag gemaakt, maar het lijkt wel avond. De professor zwaait met zijn armen die uit een geel hemdje met korte mouwen steken. Het flitslicht houdt zijn pose gevangen, de omgeving is geheimzinnig donker. Het lijkt allemaal heel spontaan, maar er is heel veel over nagedacht en als we Roorda mogen geloven, zijn de geportretteerden meestal heel bereid om mee te werken. Roorda vroeg een helikopterpiloot bijvoorbeeld zijn machine vijf minuten stil te laten hangen boven zijn baas. De man deed eraan mee en vulde met zijn zwevende heli de rechterbovenhoek van het portret van zijn baas. De foto is daardoor af. Heldere kleuren en een duidelijke opvatting van de fotograaf die past binnen zijn blad. Zal ik deze week dan toch maar eens de Panorama kopen?
Hans van Dijk
Piet Roorda bezocht Fotoclub Perspectief Hilversum op 12 februari 1998. Hij heeft een aantal van zijn foto's online gezet. Onder meer foto's van de reportage uit Israël.
|
Artikelen 
